Włoskie przyimki – Preposizioni

Przyimki – nieodmienne części mowy, których używamy w celu łączenia wyrazów. Decydują o związkach między słowami. Zobacz również post o tym, jak uczyć się przyimków.

 

Istnieją dwa rodzaje przyimków: proste (preposizioni semplici), które łącząc się z rodzajnikami określonymi tworzą formy przyimkowe ściągnięte (preposizioni articolate).

 

Preposizioni semplici: di, a, da, in, con, su, per, tra, fra

 

Preposizioni articolate:

ill'lolaiglile

di

del

dell'

dello

della

dei

degli

delle

a

al

all'

allo

alla

ai

agli

alle

da

dal

dall'

dallo

dalla

dai

dagli

dalle

in

nel

nell'

nello

nella

nei

negli

nelle

con

con il

con l'

con lo

con la

con i

con gli

con le

su

sul

sull'

sullo

sulla

sui

sugli

sulle

per

per il

per l'

per lo

per la

per i

per gli

per le

tra

tra il

tra l'

tra lo

tra la

tra i

tra gli

tra le

fra

fra il

fra l'

fra lo

fra la

fra i

fra gli

fra le

 

Trudno podać jednoznaczną zasadę użycia przyimków w formie ściągniętej; należy przypomnieć sobie użycie rodzajnika określonego. Rodzajnika nie używamy na przykład przed imionami ale stosujemy przed: signor (pan), signora (pani), dottor (tytuł magistra), itd.

 

Vado da Anna. = Idę do Anny.

Vado dalla Signora Rossi. = Idę do Pani Rossi.

 

Pozostałe zasady użycia rodzajnika określonego znajdziecie tutaj: Włoski rodzajnik określony – Zasady użycia i w tabeli poniżej.

 

Użycie przyimków ściągniętych


ogólnie

w szczególności

in Italia
(do Włoch)


nell'Italia centrale
(do Środkowych Włoch)


in chiesa
(do kościoła)


nella Chiesa di Santa Caterina
(do kościoła Św. Katarzyny)


in ufficio
(do biura)


nell'ufficio acquisti
(do biura zakupów)


a teatro
(do teatru)


al Teatro Grande
(do Teatru Wielkiego)


vado
(idę/jadę)



in biblioteca
(do biblioteki)


nella biblioteca universitaria
(do biblioteki uniwersyteckiej)


in macchina
(samochodem)


con la macchina di Luigi
(samochodem Luigiego)


in treno
(pociągiem)


con il treno delle 7:30
(pociągiem, który odjeżdża o 7:30)


in aereo
(samolotem)


con l'aereo della LOT
(samolotem LOT-u)


in bici
(rowerem)


con la bici di mio fratello
(rowerem mojego brata)

 

Przyimek DI

Często przyimek DI używany jest zamiast polskiego dopełniacza (kogo?, czego?). Np. Niente di speciale = Nic specjalnego.

Poniższy schemat przestawia w skrócie użycie przyimka DI.

Przyimek DI

 

Przyimek DI określa:

Cechę rzeczownika

Vorrei un bicchiere di vino. = Chciałbym kieliszek (szklaneczkę) wina.

Posiadanie (przynależność)

Questo è il libro di Anna. = To książka Anny.

Tworzywo

Un tavolo di legno = Drewniany stół

Temat

Corso di lingua italiana = Kurs języka włoskiego

Parliamo di sport. = Rozmawiamy o sporcie.

Pochodzenie

Di dove sei? Sono italiano di Messina. = Skąd jesteś? Jestem Włochem z Mesyny.

 

Związek przyimka DI z czasownikiem

 

Finire + DI + infinito

Finisco di lavorare alle 17. = Kończę pracę o 17.

 

 

Cercare (próbować / starać się) + DI + infinito *

Cerco di imparare l’italiano. = Próbuję nauczyć się włoskiego.

* UWAGA!          Cercare + qualcosa / qualcuno znaczy Szukać czegoś / kogoś

 

 

Discutere / Parlare + DI + argomento

Discuto (parlo) di politica = Dyskutuję (rozmawiam) o polityce.

 

 

Accorgersi  (zauważać / zorientować się) + DI + qualcosa

Mi sono accorto della tua presenza. = Zauważyłem, że jesteś.

 

 

Accorgersi  (zauważać / zorientować się) + DI + infinito

Mi sono accorto di aver(e) finito il sale. = Zorientowałem się, że skończyła się sól.

 

 

Innamorarsi + DI + qualcuno / qualcosa

Mi sono innamorato di Marina. = Zakochałem się w Marinie.

 

 

Avere voglia + DI + qualcosa

Ho (avrei) voglia di un caffè. = Mam ochotę na kawę. (Napiłbym się kawy)

 

 

Avere voglia + DI + infinito

Ho (avrei) voglia di bere un caffè. = Mam ochotę napić się kawy. (Napiłbym się kawy)

 

Avere bisogno + DI + qualcosa

Ho (avrei) bisogno di un caffè. = Potrzebuję (potrzebowałbym) napić się kawy. (Muszę napić się kawy)

Avere bisogno + DI + infinito

Ho (avrei) bisogno di bere un caffè. = Potrzebuję (potrzebowałbym) napić się kawy. (Muszę napić się kawy)

 

Przyimek A

Często przyimek A jest używany zamiast polskiego celownika (komu?, czemu?). Np. Do il mio libro a Maria = Dam moją książkę Marii.

 

Poniższy schemat przestawia w skrócie użycie przyimka A.

Przyimek A

 

 

Użycie przyimka A:

 

Dla wskazania odbiorcy czynności

Invio una lettera a Maria. = Prześlę list do Marii.

 

Dla wskazania czasu

Ci vediamo a mezzogiorno. * = Do zobaczenia (lub “spotkamy się) w południe.

* UWAGA! Dla innych godzin zobacz wpis “Godziny po włosku

 

A Pasqua vado dai miei genitori. = Na Wielkanoc jadę do moich rodziców.

 

Dla wskazania miejscu pobytu / przeznaczenia

Przed nazwami miast, dzielnic,

Abito a Messina. = Mieszkam w Mesynie.

Vado a Roma. = Jadę do Rzymu.

Vado a casa. = Idę do domu.

Vado al cinema. = Idę do kina.

 

Dla wskazania położenia / umiejscowienia  

Abito vicino a via Garibaldi. = Mieszkam blisko ul. Garibaldi.

Luigi è seduto accanto a Marta. = Luigi siedzi obok (koło) Marty.

Le sedie si trovano (sono) intorno al tavolo. = Krzesła znajdują się wokół stołu.

La finestra si trova (è) a destra / a sinistra della porta. = Okno znajduje się po prawej / lewej stronie drzwi.

Abito davanti alla farmacia Abate. = Mieszkam na przeciwko apteki Abate.

 

Dla wskazania sposób lub narzędzie umożliwiające wykonywanie czynności

Vado in ufficio a piedi. = Chodzę do biura piechotą.

Giovanni gioca a calcio. = Jan gra w piłkę nożną.

Ho comprato una macchina a metano. = Kupiłem samochód na gaz ziemny.

 

 

Dla wskazania cechę rzeczownika

Ho comprato una camicia a quadri (a righe). = Kupiłem koszulę w kratę (w paski).

Poza tym używamy przyimka A w następujących sytuacjach:

Guadagno 1000 euro al mese (al giorno, alla settimana, all’anno) = Zarabiam 1000 euro na miesiąc (na dzień, na tydzień, na rok).

Le patate costano 2 euro al chilo. = Ziemniaki kosztują 2 euro za kilogram.

Przeczytaj post “Andavo a cento all’ora”.

 

 

 

Związek przyimka A z czasownikiem

 

Andare + A + infinito

Andiamo a ballare? = Idziemy potańczyć (potańczymy)?

 

Credere + A + qualcosa

Giovanni crede a tutto. = Jan wierzy we wszystko.

Pensare + A + qualcuno / qualcosa = Myśleć o kimś / o czymś

Penso a te. = Myślę o Tobie.

Iniziare (cominciare) + A + infinito

Inizio a lavorare alle 9. = Zaczynam pracować/pracę o 9.

Continuare + A + infinito

Continuo a studiare il greco. = Kontynuuję naukę greckiego.

Riuscire + A + infinito = Potrafić (umieć) coś zrobić

Non sono riuscito a fare l’esercizio. = Nie umiałem zrobić ćwiczenia.

 

Przyimek DA

 

Użycie przyimka DA:

 

Dla wskazania miejsca, z którego się przybywa

Da dove vieni? Vengo da Bologna. = Skąd pochodzisz? Pochodzę z Bolonii.

po ang. Where are you from? I come from Bologna.

 

 

UWAGA! Po włosku, aby wyrazić pochodzenie najczęściej używamy przyimka DI.

Np.: Di dove sei? Sono italiano di Messina. = Skąd jesteś? Jestem Włochem z Mesyny.

 

Dla wskazania położenia / umiejscowienia  

Abito lontano da via Garibaldi. = Mieszkam daleko od ul. Garibaldi.

Messina si trova a circa 100 km da Catania. = Messina znajduje się ok. 100 km od Katanii.

 

Dla wskazania czasu trwania czynności

Laura aspetta da un’ora. = Laura czeka od godziny.

Lavoro dalle (da + e) 8 alle (a + le) 17. = Pracuję od godz. 8 do 17.

 

 

Dla wskazania osoby, u której się przebywa / do której się idzie:

Sono da Giovanni. = Jestem u Jana.

Vado da Anna. = Idę do Anny.

Vado dalla (da + la) Signora Rossi. = Idę do Pani Rossi.

 

 

Dla wskazania miejsca, w którym się znajduje / nazwa restauracji (lokalu):

Pizzeria Da Grasso. = Pizzeria U Grubego. 🙂

 

 

Dla wskazania przeznaczenia danego przedmiotu:

Occhiali da sole = Okulary słoneczne

Camera da letto = Sypialnia

Cane da caccia = Pies myśliwski (na polowania)

Costume da bagno = Kostium kąpielowy (do kąpieli)

Abito da sera = Strój wieczorowy (na wieczór)

(Servizio di) tazzine da caffè = Serwis do kawy

UWAGA! Tazzina di caffè = filiżanka kawy natomiast: Tazzina da caffè = filiżanka do kawy

 

Związek przyimka DA z czasownikiem

Non avere niente + DA + infinito

Non ho niente da dire / dichiarare = Nie mam nic do powiedzenia

Con te non c’è niente da fare = Z Tobą nic się nie da załatwić

 

 

Przyimek IN

 

Użycie przyimka IN:

 

 

Dla wskazania miejsca pobytu, usytuowania, przeznaczenia, w odniesieniu do kontynentów, krajów, regionów, dużych wysp, ulic

Dove abiti? Abito in Polonia, a Varsavia, ad Ursynów, in via Przy Bażantarni. = Gdzie mieszkasz? Mieszkam w Polsce, w Warszawie, na Ursynowie, na ul. Przy Bażantarni.

UWAGA! W języku biurokratycznym (np. akty notarialne, umowy, itd), stosujemy przyimek IN przed nazwą miasta: La ditta DB ITALIA con sede in Varsavia, in via Stryjeńskich 17… = Firma DB ITALIA z siedzibą w Warszawie, na ulicy Stryjeńskich 17…

 

 

Dla wskazania sposobu wykonania czynności:

Studio in silenzio. = Uczę się w ciszy.

Gli italiani bevono il caffè stando in piedi. = Włosi piją kawę na stojąco.

Per la gita si deve pagare in anticipo. = Należy zapłacić z góry za wycieczkę.

Paga in contanti o con la carta di credito? Pago in contanti. = Pan/Pani płaci  gotówką czy kartą kredytową? Płacę gotówką.

 

 

Dla wskazania środka transportu:

Vado a casa in macchina. = Jadę do domu samochodem.

Vado a Roma in aereo. = Lecę do Rzymu samolotem.

W tych sytuacjach przyimek IN może być zastąpiony przyimkiem CON z odpowiednim rodzajnikiem określonym:

Vado a casa con la macchina, Vado a Roma con l’aereo.

Użycie przyimka CON w poniższych przypadkach jest obowiązkowe ponieważ  rzeczownik ma dodatkowe określenie.

Niepoprawnie! Vado a casa in macchina di Andrea.

Poprawnie! Vado a casa con la macchina di Andrea

Niepoprawnie! Vado a Roma in aereo della LOT.

Poprawnie! Vado a Roma con l’aereo della LOT.

Zob. tabelkę “Użycie przyimków ściągniętych” powyżej.

 

Przyimek CON

 

 

Użycie przyimka CON

Poniższy schemat przestawia w skrócie użycie przyimka CON.

Przyimek CON

 

Dla wskazania towarzystwa

Stasera esco con Michele. = Dziś wieczorem wyjdę z Michałem.

 

 

Dla wskazania współwystępowania z czymś

Bevo un caffè con un cucchiaino di zucchero. = Piję kawę z (jedną) łyżeczką cukru.

La pasta con la mollica è leggera e gustosa. = Makaron z bułką tartą jest lekki i smaczny.

 

Dla wskazania narzędzia / środka transportu

Devi aprire la porta con questa chiave. =  Musisz otworzyć drzwi tym kluczem.

Vado a casa con la macchina di Andrea. = Jadę do domu samochodem Andrzeja. (zob. opis IN)

 

Dla wskazania sposobu wykonania czynności:

Ascolta con attenzione! = Słuchaj uważnie!

Meglio guidare con prudenza. = Lepiej prowadzić (samochód) ostrożnie.

 

Przyimek SU

 

Użycie przyimka SU:

 

Dla wskazania powierzchni, na której coś spoczywa /na którą pada

Aggiungere dello zucchero a velo sulla (su + la) torta. = Posypać tort cukrem pudrem.

Pioggia su tutta l’Italia del nord. = Deszcz na północy Włoch.

 

 

Dla wskazania tematu (na temat)

Marta partecipa ad una conferenza su Dante. = Marta uczestniczy w konferencji na temat Dante.

 

 

Dla wskazania przybliżenia

Una pizza in quel ristorante costa sui (su + i) venti euro. = Pizza w tej restauracji kosztuje ok. 20 euro.

Quanti anni ha Marta? Non so. Credo sulla (su + la) sessantina. = Ile lat ma Marta? Nie wiem. Myślę, że ok. 60.

 

 

Związek przyimka SU z czasownikiem

Contare + SU + DI + qualcuno = Liczyć na kogoś

Conto su di te. = Liczę na Ciebie.

 

Leggere + SU + qualcosa

Ho letto un articolo di Beppe Severgnini sul (su + il) Corriere della Sera = Przeczytałem artykuł Beppe Severgniniego w Corriere della Sera.

 

 

Przyimek PER

 

 

Użycie przyimka PER:

 

Przyimek PER używany jest jak po polsku “dla kogoś”

Ho dei fiori per te. = Mam kwiatki dla Ciebie.

 

Dla wskazania miejsce, przez które się przechodzi lub przejeżdża

Vado a Firenze passando per (da) Bologna. = Jadę do Florencji przez Bolonię.

 

Dla wskazania miejsca przeznaczenia:

Ecco l’autobus per il centro. = Oto autobus do Centrum.

Parto per la Francia = Wyjeżdam do Francji.

Parto per Parigi = Wyjeżdam do Paryża.

 

Dla wskazania celu (PER + infinito)

Vado in Italia per studiare la lingua. = Jadę do Włoch, aby uczyć się języka.

 

 

Dla wskazania przyczyny

Luigi è assente per motivi di salute. = Luigi jest nieobecny z powodów zdrowotnych.

 

 

Przyimek TRA / FRA

Mają takie samo znaczenie. Uwaga: należy jednak unikać FRA przed rzeczownikami rozpoczynającymi się od grupy spółgłoskowej FR-, a TRA przed rzeczownikami rozpoczynającymi od TR-, a więc:

Tra fratelli      lepiej niż: Fra fratelli (wśród braci)

Fra Trapani e Palermo        lepiej niż: Tra Trapani e Palermo (między Trapani a Palermo)

 

 

Użycie przyimka TRA / FRA:

 

Dla wskazania miejsca, w którym coś/ktoś się znajduje (między):

Taormina si trova tra Messina e Catania. = Taormina znajduje się między Mesyną i Katanią.

 

 

Dla wskazania odcinka czasu (między):

Luigi arriva tra le 6 e le 7. = Luigi przyjdzie między godz. 6 i 7.

 

Dla wskazania odległości w czasie (za):

Ci vediamo tra due giorni. = Do zobaczenia (Widzimy się) za dwa dni.

 

Salvatore De Bello

DB Italia – Włoski z native speakerem

Powrót do Narzędzi Językowych